Hygiënepakket *)
* Deze pagina geeft zo goed als mogelijk de informatie weer aangaande de uitvoering en implementatie van de regelgeving inzake het hygiënepakket in de melk- en zuivelsector. Aan de inhoud van deze pagina kunnen geen rechten worden ontleend. Bepalend is de vastgestelde EU-regelgeving (zie pagina regelgeving ).
Het hygiënepakket betreft een vijftal EG-verordeningen op het terrein van levensmiddelenhygiëne (regelgeving). Het COKZ is door de overheid aangewezen als toezichthouder voor het hygiënepakket in de melk- en zuivelsector.
Wat betreft de melk- en zuivelsector zijn in het hygiënepakket voorschriften opgenomen voor:
- De melkveehouderij en boerderijmelk
- De zuivelbedrijven
- De uitvoering van het toezicht
Melkveehouderij en boerderijmelk
Het hygiënepakket stelt voor de melkveehouderij en de boerderijmelk voorschriften aan de volgende onderdelen:
- Algemene voorschriften
- Administratie
- Voedervoorziening
- Diergeneesmiddelen
- Diergezondheid
- Huisvesting
- Ongedierte
- Gewasbeschermingsmiddelen
- Afvalstoffen
- Water
- Personeel
- Melk
- Monsterneming en onderzoek
Voor melkveehouderij en boerderijmelk is een toelichting gemaakt op bovenstaande onderdelen.
Zuivelbedrijven
In dit onderdeel zal eerst worden ingegaan op de aard van de voorschriften in het hygiënepakket voor de zuivelbedrijven. Daarna zal worden uitgelegd de procedure voor aanvraag van een erkenning en/of registratie van een bedrijf, uitvoering van beoordeling door het COKZ, rapportage van de bevindingen van de beoordelingen en, indien noodzakelijk, een besluit inzake de erkenning.
Voorschriften
Het hygiënepakket stelt voorschriften aan de volgende onderdelen. Per onderdeel is een toelichting opgesteld.
- Aard van de producten en processen
- Documentatie
- HACCP
- Kwaliteit boerderijmelk en grondstoffen
- Bereidings- en opslagruimten en inrichting van het bedrijf
- Installaties
- Reiniging en desinfectie
- Water
- Wering en bestrijding van ongedierte
- Besmettingsrisico ander producten
- Persoonlijke hygiëne
- Opleiding en instructie van personeel
- Kruisbesmetting
- Hittebehandeling
- Opslag
- Koelen en invriezen
- Verpakken, etiketteren, begeleidende documenten
- Transport
- Bemonstering en onderzoek
Voor fabrieksmatige bereiding en voor boerderijzuivelbereiding zijn toelichtingen gemaakt op bovenstaande onderdelen.
Ook voor de bereiders van zuigelingenvoeding is een toelichting opgesteld waarin ook de specifieke zuigelingenvoedingregelgeving en bepaalde andere Warenwetregelgeving aan de orde komen.
Procedure registratie en erkenning
De procedure bestaat uit de volgende onderdelen, die hieronder nader zijn toegelicht:
- Registratie en erkenning
- Soorten beoordelingen
- Werkwijze registratie, beoordeling en erkenning
- Aanvraag / registratie
- Beoordeling en rapportage
- Erkenningsbeslissing
- Aandachtsbedrijven
1. Registratie en erkenning
Alle zuivelbedrijven (en levensmiddelenbedrijven) moeten óf worden erkend óf worden
geregistreerd. De bedrijven waar het COKZ het toezicht uitvoert worden door het COKZ
opgenomen in een register. Het COKZ draagt er zorg voor dat dit register ter beschikking
staat van de VWA.
Bedrijven die zijn opgenomen in het COKZ-register behoeven zich dus niet nogmaals bij de
VWA te laten registreren.
De meeste bereiders van zuivelproducten moeten op grond van EG-Verordening (Nr.)
853/2004 worden erkend.
De volgende bedrijven zijn erkenningsplichtig:
- Bereiders van zuivelproducten.
- Bedrijven die kaas rijpen, versnijden, raspen en/of verwerken.
- Ompakkers en/of verpakkers van zuivelproducten.
- Nieuw: Koelhuizen of opslag onder geconditioneerde omstandigheden van zuivelproducten.
Niet erkenningsplichtig zijn bedrijven die zuivelproducten bereiden en deze geheel direct aan
de eindverbruiker / consument verkopen, zoals bijvoorbeeld een boerderijzuivelbereider die al
zijn op de boerderij geproduceerde zuivelproducten uit huis verkoopt aan de consument.
Deze bedrijven moeten echter wel aan een groot aantal voorschriften van het hygiënepakket voldoen.
In geval u nadere vragen heeft in hoeverre uw bedrijf erkenningsplichtig is of kan volstaan met
registratie kunt u contact opnemen met de afdeling Exportcertificaten en Gegevensverwerking
van het COKZ, tel. 033-4965 696.
Met onderstaande links kunt u de volgende overzichten downloaden:
* register erkende zuivelbedrijven
(voor een overzicht van erkende bedrijven in andere EU-landen, zie http://ec.europa.eu/food/food/biosafety/establishments/list_en.htm)
* register erkende boerderijzuivelbereiders
* register laboratoria
2. Soorten beoordelingen
Het COKZ voert de volgende soorten beoordelingen uit op het voldoen aan de voorschriften
van het hygiënepakket:
* Eerste audit: Dit is een audit die voor het eerst in het kader van deze procedure wordt
uitgevoerd.
* Vervolgaudit: Dit betreft een volledige audit waarbij alle punten van de beoordelingslijst (zie
voorschriften) worden beoordeeld. Een vervolgaudit wordt uitgevoerd nadat erkenning-
verlening c.q. een eerste audit heeft plaatsgevonden. Een vervolgaudit wordt minimaal
eenmaal per drie jaar uitgevoerd.
* Tussentijdse audit: Minimaal eenmaal per jaar wordt een audit uitgevoerd. Ingeval geen
eerste of vervolgaudit in betreffend jaar wordt uitgevoerd, dan wordt een tussentijdse audit
uitgevoerd. Een tussentijdse audit heeft betrekking op de veranderlijke aspecten in het bedrijf
en op tekortkomingen van voorgaande beoordeling.
* Extra audit of toezicht-inspectie. Naar het oordeel van het COKZ kan worden besloten tot het
uitvoeren van een extra audit of toezicht-inspectie.
Een audit wordt in principe aan het bedrijf aangekondigd. Ingeval hier op basis van de aard
van de geconstateerde tekortkomingen aanleiding toe is, kan het COKZ besluiten een audit
onaangekondigd uit te voeren.
Een inspectie wordt niet aangekondigd.
3. Werkwijze registratie, beoordeling en erkenning
Bij de beoordeling en erkenningverlening worden de volgende stappen onderscheiden:
- Aanvraag
- Uitvoering audit en rapportage
- Beoordeling en besluit over erkenning
- Rapportage aan het bedrijf.
Bij zuivelbedrijven die geen erkenning behoeven worden overeenkomstige beoordelingen
uitgevoerd, echter zonder besluit omtrent erkenningverlening.
4. Aanvraag / registratie
Zuivelbedrijven die erkenningsplichtig zijn, moeten - om voor erkenning in aanmerking te
kunnen komen - een aanvraag indienen bij het COKZ onder opgaaf van naam, adres,
vestigingsplaats en aard van activiteiten. Na aanvraag wordt het bedrijf in het COKZ-register
geregistreerd en start de procedure voor erkenningverlening.
Bedrijven die geen erkenningsplicht hebben moeten zich bij het COKZ laten registreren.
Dergelijke bedrijven moeten dit schriftelijk bij de afdeling Exportcertificaten & Gegevensverwerking
van het COKZ doen onder opgave van naam, adres, vestigingsplaats en aard van activiteiten.
Het register van het COKZ is via een websiteverbinding gekoppeld aan een totaalregister voor
Nederland van de VWA.
Aanmeldingsformulier voor nieuwe bedrijven die zich aan willen melden in het kader van het
EU-Hygiënepakket.
5. Beoordeling en rapportage
1. De keurmeester maakt een afspraak met het bedrijf voor uitvoering van de beoordeling.
2. Een beoordeling bestaat uit:
- Inleidend gesprek
- Beoordeling van de aspecten zoals aangegeven onder voorschriften.
- De beoordeling heeft betrekking op elk stadium van productie: transport, productie, opslag van melk en zuivelproducten. Er moet aantoonbare aansluiting plaatsvinden op de voor- en naschakel waarbij geen stadium tussen wal en schip geraakt.
- Beoordeling van de controlesystemen en –resultaten van de bedrijven zelf, waarbij expliciet aandacht wordt besteed aan de betrouwbaarheid hiervan.
- Inspectie van
- het bedrijf (gebouwen, omgeving, installaties, uitrusting, machines, transportmiddelen,
e.d.);
- grondstoffen, halffabrikaten, zuivelproducten, ingrediënten, hulpmiddelen bij verwerking en andere producten die gebruikt worden bij de bereiding en productie van zuivelproducten;
- materialen en artikelen die bestemd zijn om met levensmiddelen in aanraking te komen;
- schoonmaakmiddelen, bestrijdingsmiddelen, behandelingsmiddelen/verf voor gebouw en installaties;
- reinigingsprocessen, uitvoering schoonmaak en –onderhoudsactiviteiten;
- etikettering/aanduidingen in relatie tot hygiëne.
- Hygiëne.
- Evaluatie van de procedure inzake goede fabricagepraktijken, goede hygiënepraktijken en HACCP.
- Documentatie.
- Gesprekken met de exploitant en personeel.
- Registraties.
- Eventueel eigen metingen, controles en officiële monsters.
- Andere noodzakelijke beoordelingen.
3. Inventarisatie van de bevindingen door de keurmeester.
4. Evaluatiegesprek met de vertegenwoordiger(s) van het bedrijf.
In het evaluatiegesprek worden de geconstateerde tekortkomingen doorgenomen en
afspraken gemaakt over de wijze waarop en binnen welke termijn deze moeten worden
verholpen, rekening houdend met de ernst van de tekortkomingen.
5. In de rapportage van de beoordeling is minimaal het volgende opgenomen:
- doel van de beoordeling;
- soort beoordeling;
- resultaat van de beoordeling in de vorm van de geconstateerde tekortkomingen en
opmerkingen;
- de afspraken met het bedrijf voor het nemen van corrigerende maatregelen om de
tekortkomingen op te heffen.
6. Erkenningsbeslissing
Een erkenningsbeslissing (bij erkenningsplichtige bedrijven) is nodig:
- bij een eerste beoordeling;
- als de aard van de activititeiten is gewijzigd (bijvoorbeeld als een koelhuis ook gaat
bereiden);
- als tijdens een beoordeling zodanige constateringen worden gedaan dat naar het oordeel
van het COKZ een besluit noodzakelijk is. In dergelijk gevallen wordt een volledige
beoordeling uitgevoerd of is het aantal beoordelingspunten zodanig dat op basis hiervan een
afgewogen en verantwoorde erkenningsbeslissing kan worden genomen.
Bij een eerste beoordeling kan een voorlopige erkenning worden verleend als aan de
voorschriften voor infrastructuur en uitrusting is voldaan. Bij een voorlopige erkenning moet
binnen 3 maanden een beoordeling plaatsvinden. De voorlopige erkenning kan worden
verlengd als er veel vooruitgang is geboekt met het voldoen aan de voorschriften maar is
maximaal 6 maanden geldig.
Een erkenningsbeslissing is niet nodig:
- in andere gevallen dan de bij 1. aangegeven situaties bij bereiders van zuivelproducten;
- in geval van alleen huisverkoop;
- in geval van opslaglocaties met opslag van zuivelproducten onder niet-geconditioneerde
omstandigheden.
Het COKZ zendt in deze gevallen de rapportage van beoordeling met een begeleidende brief
aan het betrokken bedrijf met het verzoek de eventuele tekortkomingen overeenkomstig de
gemaakte afspraken op te heffen.
Het besluit t.a.v. de erkenning wordt:
- bij erkenningverlening en geen erkenning – namens de Minister van VWS – genomen door
het COKZ
- het besluit t.a.v. het intrekken van erkenning wordt genomen door de Minister van VWS,
waarbij het advies van het COKZ (incl. rapportage van de beoordeling) wordt gezonden aan
de VWA.
Eerste erkenning:
Het besluit kent twee mogelijkheden:
- erkenning: het bedrijf voldoet in voldoende mate
- geen erkenning: een of enkele ernstige tekortkomingen. Veel aspecten zijn als
onvoldoende beoordeeld.
Aan elke locatie die wordt erkend wordt een erkenningsnummer toegekend. Het bedrijf mag het
erkenningsnummer ook gebruiken op niet-zuivelproducten die zijn bereid in de betreffende locatie.
Handhaven of intrekken van de erkenning:
Het besluit kent twee mogelijkheden:
1. handhaven van de erkenning: = het bedrijf voldoet in voldoende mate aan de eisen
2. intrekken van de erkenning:
- het bedrijf heeft n.a.v. de voorgaande beoordeling een aanzegging gehad dat de
erkenning wordt ingetrokken;
- er zijn een of enkele ernstige tekortkomingen geconstateerd en het bedrijf kan t.a.v.
deze tekortkomingen onvoldoende garanties bieden t.a.v. toekomstige productie
- het bedrijf weigert medewerking aan de uitvoering van de beoordeling
- het bedrijf is gestopt met bereiding van zuivelproducten.
In plaats van het intrekken van de erkenning kan de erkenning ook worden opgeschort als
zodanige afspraken met het bedrijf kunnen worden gemaakt dat binnen een redelijke termijn
de tekortkomingen zijn opgeheven. Dit laat onverlet dat bij ernstige tekortkomingen per
direct zodanige maatregelen moeten worden genomen dat betreffende tekortkomingen als
minder ernstig kunnen worden aangemerkt.
Afhandeling besluit:
Nadat het besluit is genomen verzendt het COKZ de brief met het besluit aan het bedrijf
alsmede de rapportage van de uitgevoerde beoordeling. In geval van het intrekken van de
erkenning wordt het advies van het COKZ en de rapportage van de beoordeling gezonden
aan de VWA.
In het register wordt het besluit t.a.v. de erkenning vastgelegd.
Ingeval in de brief is aangegeven dat wordt overwogen om de erkenning in te trekken wordt
de consequentie vermeld dat bij het overgaan tot het intrekken van de erkenning het
verboden is zuivelproducten te bereiden voor het in de handel brengen.
Intrekken van de erkenning: Alvorens over te gaan tot intrekking van de erkenning zal het
bedrijf de gelegenheid worden gegeven schriftelijk en mondeling de zienswijze vanuit het
bedrijf aan te geven bij het COKZ. Vervolgens wordt (het advies voor) het besluit omtrent het
al dan niet intrekken van de erkenning verder voorbereid en genomen.
Nieuwe beoordeling na geen of intrekken van de erkenning wordt pas uitgevoerd na een
schriftelijke aanvraag van het bedrijf.
7. Aandachtsbedrijven
Bedrijven worden als aandachtsbedrijf aangemerkt als tijdens de beoordeling ernstige
tekortkomingen, bij herhaling dezelfde tekortkomingen, het niet overeenkomstig de afspraken
opheffen van tekortkomingen en/of veel tekortkomingen worden geconstateerd.
Bij aandachtsbedrijven worden extra beoordelingen uitgevoerd.